شبکه تصادفی

اینترنت پرسرعتی که امروز بدیهی به نظر می‌رسد، حاصل یک برنامه بزرگ شرکتی یا پروژه‌ای درخشان در سیلیکون ولی (Silicon Valley) نبود. ریشه‌اش به شرکتی کوچک و همیشه در آستانه ورشکستگی در ماساچوست (Massachusetts) برمی‌گردد و به مهندسی ایرانی که در کابل‌های تلویزیون چیزی دید که هیچ‌کس دیگری نمی‌دید. شبکه تصادفی روایت همین مسیر است؛ داستان اختراعی که زیرساخت نامرئی زندگی دیجیتال امروز شد.

مهندسی که از تهران شروع کرد

روزبه یاسینی‌فرد (Rouzbeh Yassini-Fard) در شهری کوچک در شرق تهران بزرگ شد. پول همیشه کم بود، اما او تا چهارده سالگی مشغول باز کردن و دوباره سرهم کردن وسایل الکترونیکی بود. در هجده سالگی راهی آمریکا شد و در دانشگاه ویرجینیای غربی (West Virginia University) آن شیفتگی کودکانه را به تخصص تبدیل کرد.

اولین شغلش در جنرال الکتریک (General Electric) حقوق ناچیزی داشت، اما یک مزیت کمیاب همراهش بود: دسترسی به بزرگان صنعت تلویزیون. او همان‌جا هم فناوری را یاد گرفت و هم تماشا کرد که چطور یک شرکت غول‌پیکر با تصمیم‌های اشتباه جایگاهش را از دست می‌دهد. آن تماشا، فهرستی از کارهایی شد که هرگز نباید انجام داد.

کابلی که برای تلویزیون ساخته شده بود

در دهه هشتاد میلادی، کابل کواکسیال (Coaxial Cable) شبکه‌های تازه‌ای مثل ام‌تی‌وی و نیکلودئون را به خانه‌ها آورد و ظرف پنج سال از هر سه خانوار آمریکایی، یکی کابل داشت. این کابل ظرفیتی بسیار بیشتر از آنتن‌های قدیمی داشت؛ ظرفیتی که تا آن زمان فقط صرف تصویر می‌شد.

یاسینی‌فرد که در شرکت بعدی‌اش با شبکه‌های محلی آشنا شده بود، پرسش ساده و بزرگی مطرح کرد: چه می‌شود اگر گستردگی تلویزیون کابلی را با سرعت شبکه محلی ترکیب کنیم؟ پاسخ، تصویری بود که کمتر کسی در آن سال‌ها جدی می‌گرفت؛ شبکه‌ای در سطح شهر که آدم‌های عادی، نه فقط دانشگاه‌ها و ادارات، در آن به هم وصل باشند.

ساختن چیزی که هنوز وجود نداشت

ایده شکل گرفت: مودم کابلی، دستگاهی که داده را روی امواج رادیویی سوار و دوباره پیاده می‌کند، اما از همان کابلی که پیش‌تر در محله‌ها کشیده شده بود. اولین نمونه، دستگاهی هشتاد پوندی با چند فن پرسروصدا بود که هیچ شباهتی به یک محصول خانگی نداشت.

فاصله میان آن نمونه اولیه و دستگاهی که در اتاق نشیمن جا شود، سال‌ها مهندسی سخت‌گیرانه بود: تراشه سفارشی، پروتکلی برای مدیریت ترافیک داده، حذف فن با پره‌های فلزی دفع گرما، و کاهش قیمت از پنج هزار دلار به چهارصد و نود و نه دلار.

بقا در آستانه ورشکستگی

شرکت که حالا لن‌سیتی (LANcity) نام داشت، بارها تا مرز نابودی رفت. یک قرارداد شرطی با دیجیتال اکویپمنت کورپوریشن نجاتش داد؛ قراردادی که هر پرداختش به رسیدن به یک هدف فنی سخت گره خورده بود. از دست دادن یک هدف، یعنی از دست دادن پول.

اما فناوری جواب داد. اتصال شش هزار و پانصد اتاق خوابگاه کالج بوستون (Boston College) به اینترنت پرسرعت، ثابت کرد که این ایده در مقیاس بزرگ هم کار می‌کند.

میراثی که باقی ماند

شرکت در نهایت فروخته شد، اما داستان تمام نشد. کمتر از یک سال بعد، استاندارد جهانی داکسیس (DOCSIS) تصویب شد و از پروتکل لن‌سیتی الهام گرفت. امروز داکسیس در نسخه چهارم خود از سرعت‌هایی نزدیک به ده گیگابیت بر ثانیه پشتیبانی می‌کند. نام لن‌سیتی محو شد، اما دی‌ان‌ای آن در هر مودم کابلی روی این سیاره جریان دارد.

نکات کلیدی

روایت کامل این مسیر، با جزئیات مهندسی و لحظه‌های نفس‌گیرش، در نسخه صوتی شنیدنی‌تر است. اگر کنجکاوید بدانید سیمی که در دیوار خانه‌تان است چطور به مرکز زندگی دیجیتال تبدیل شد، همراه ما باشید.